Öldüğünü Sandığın Gün Tekrar Dirileceksin Şiiri – Mahmut Koç

Yıllardır dinlemediğin bir şarkı, bir markette, bir taksinin radyosunda ansızın çalmaya başlar. Ya da yağmurdan sonra ıslanan toprağın kokusu, eskiden her gün geçtiğin bir sokağı getirir burnuna. Birkaç saniye önce her şey yolundaydı. Alışveriş listeni düşünüyordun, akşam yemeğini, yarınki toplantıyı. Şimdi ise içinde tarif edemediğin bir şey kıpırdanmıştır. Unuttuğunu sandığın bir insanın yüzü, hiç davet edilmemiş bir misafir gibi hafızanın kapısında belirir.

Giriş: Bazı Duygular Öldü Sanılır, Oysa Yalnızca Sessizleşmiştir

Böyle anlarda hepimiz aynı soruyla karşılaşırız: İnsan gerçekten unutabilir mi? Yıllar geçmiş, hayat başka yönlere akmış, yeni insanlar ve yeni alışkanlıklar gelmiştir. Üstelik "artık geçti" cümlesini defalarca kurmuşuzdur. Peki bitti dediğimiz bir sevgi neden tek bir hatırayla yeniden canlanır? Zaman bazı duyguları gerçekten iyileştirir mi, yoksa yalnızca üzerini mi örter?

Bu sorular, Mahmut Koç'un yazdığı Öldüğünü Sandığın Gün Tekrar Dirileceksin Şiiri'nin tam ortasında duruyor. Şiir, unutulmayan aşkın sessiz ama inatçı varlığına bakıyor. Bu yazıda şiirin imgelerini, ritmini ve bıraktığı duygusal izi birlikte inceleyeceğiz.

Öldüğünü Sandığın Gün Tekrar Dirileceksin Şiiri Ne Anlatıyor?

Şiirin ana duygusu, bittiği sanılan bir sevginin içeride hâlâ yaşadığı fikridir. Şair, karşısındaki kişiye doğrudan seslenir ve ona bir gelecek anlatır. Bu gelecekte karşıdaki kişi, ne kadar uzaklaşmış olursa olsun, geçmişte kalan sevgiliyle bağını koparamadığını fark edecektir. Şiir bir yakarış gibi değil, neredeyse bir kehanet gibi konuşur. Bu yüzden hem sakin hem tehditkâr, hem sevgi dolu hem yaralayıcı bir atmosfer taşır.

Şiirin değindiği başlıca duygular şunlar:

• Bittiği düşünülen bir sevginin yeniden hissedilmesi,
• Unutulduğu sanılan bir insanın hafızada yaşamaya devam etmesi,
• Geçmişin bugüne taşıdığı duygusal izler,
• Ayrılığın her zaman duygusal bir vedayla sonuçlanmaması,
• İnsan kalbinin bazen kendi kararlarına bile karşı gelebilmesi.

Burada önemli bir okuma payı var. Şiirdeki yeniden diriliş, mutlaka bir insanın geri dönmesi demek değildir. Bu diriliş, hatıraların yeniden canlanması olarak da okunabilir. Yani kapı çalınmadan, yalnızca içeriden açılan bir kapı da olabilir.

Şiirin Tam Metni: Öldüğünü Sandığın Gün Tekrar Dirileceksin

Bitti dediğin gün tekrar başlayacak,

Söndü dediğin gün yüreğin tutuşacak,

Yangın yerine dönecek yüreğin,

Acıyı en derinde tadacaksın…

Çürümeyecek yüreğin,

İlk günki gibi benimle dolup taşacaksın…

İçindeki çığlığı bastıracaksın,

Hıçkırıklar düğümlenecek boğazına…

Öldüğünü sandığın gün tekrar dirileceksin,

Herşeyi baştan yaşamak için…

Ve her kabustan çığlık atarak uyandığında,

Bir yudum su gibi içeceksin beni…

Mahmut Koç
26.02.2021 Cuma

Bitti Dediğin Gün Tekrar Başlayacak: Geçmiş Neden Geri Döner?

Şiir daha en baştan bir karşıtlıkla açılır: bitmek ve yeniden başlamak, sönmek ve yeniden tutuşmak. Burada sessizlik ile yangın yan yana durur. Bu karşıtlık, insan ruhunun işleyişine dair gerçek bir tespit taşır. Biz bir şeyi "bitti" diye adlandırdığımızda aslında yalnızca ona bir etiket yapıştırırız. Etiketin altındaki duygu ise adını bilmeden beklemeye devam edebilir.

Gündelik hayattan örnekler çoktur. Yıllardır görmediğin birini kalabalık bir caddede tesadüfen gördüğünde kalbinin bir an hızlanması, telefonunda yanlışlıkla açılan eski bir fotoğraf, bir arkadaşın ağzından çıkan ortak bir anı... Bunların hiçbiri o ilişkiyi geri çağırmak için yapılmış girişimler değildir. Yine de geçmiş, davet beklemeden içeri girer.

Şiirdeki gelecek zaman kipi bu yüzden etkilidir. "Olacak" diyen bir dil, olanı anlatmaz; kaçınılmaz görülen bir şeyi ilan eder. Okur da kendi geçmişine bakarak şunu sorar: Ben bu kehanetin içinde miyim? Ana fikir nettir: zaman geçmesi, yaşanmış duyguların bütünüyle yok olduğu anlamına gelmez.

Yüreğin Yangın Yerine Dönmesi: Bastırılan Duyguların Gücü

Şiirin en güçlü imgelerinden biri yangındır. "Yangın yerine dönecek yüreğin" dizesinde yangın yalnızca acıyı değil, yeniden alevlenen özlemi, tutkuyu ve insanın iç dünyasında kontrol edemediği hareketliliği temsil eder. Bir yangının asıl tehlikesi, görünen alevden çok, küllerin altında bekleyen koru fark etmemektir. Bastırılmış duygu da böyledir. Yıllarca sessiz kalır, sonra bir rüzgârla yeniden parlar.

Şiirde bu yangın bir cezalandırma gibi değil, bir gerçekle yüzleşme gibi durur. Yürek yangın yerine döner, çünkü yaşanmış olan hâlâ yaşanmıştır. Sevginin insan üzerinde bıraktığı iz, hatırlamanın yarattığı sarsıntı ve bastırılmış duyguların yeniden ortaya çıkışı bu imgede toplanır.

Bu noktada bir insanın başka bir insanın iç dünyasında nasıl iz bırakabildiğini düşünmek gerekir. Sevgi yalnızca bir arada olmak değildir; karşındakinin yüreğine dokunabilmektir. Bu konuyu daha geniş anlamıyla Yüreğime Dokunmalısın Şiiri: Anlamak, Sevmek ve Affetmek yazısında da ele almıştık. Yangının bu kadar etkili olmasının nedeni belki de budur: Gerçekten dokunmuş bir şeyin izi, ateşten daha uzun yaşar.

İçindeki Çığlığı Bastıracaksın: Söylenemeyenlerin Ağırlığı

Şiirin en sessiz ama en yoğun alanı burasıdır. Çığlık içeride tutulur, hıçkırıklar boğaza düğümlenir. Dışarıdan bakan biri hiçbir şey fark etmez. Birisi iş yerinde gülümser, sofrada sohbete katılır, telefonu kapatırken "iyiyim" der. Oysa içeride bastırılmış bir fırtına vardır.

Hepimizin içinde sakladığı bir şey vardır. Belki yıllar önce söylenmeyen bir cümle, belki hiç sorulmayan bir soru, belki de kapanmadan kapatılmış bir konuşma. Bu bölümün temel sorusu şudur: İnsan bazen neden en çok söylemek istediği şeyleri söylemekten kaçınır? Çoğu zaman korkudan, bazen gurur yüzünden, bazen de söylemenin her şeyi gerçek kılacağını bildiğimizden.

Kavuşulamayan, yarım kalan, adı konulamayan duygular bu bastırmanın en ağır biçimidir. İmkânsız bir sevginin sessiz yarasını anlattığımız Söylenemeyen Aşk: İmkânsız Birini Sevmenin Sessiz Yarası yazısı da aynı sessizliğin başka bir yüzüne bakar. Şiirdeki bastırılmış çığlık, işte bu söylenememiş her şeyin ortak sesidir.

Bir Yudum Su Gibi İçeceksin Beni: Özlemin En Derin Hâli

Şiirin duygusal doruk noktası, sevgilinin bir yudum suya benzetildiği son imgedir. Su, insanın en temel ihtiyaçlarından biridir. Susuzluk bir tercih değildir; beden onu istemeden de ister. Şair kendisini böyle bir ihtiyaç olarak tanımlar. Bu, tutkudan da öte, neredeyse varoluşsal bir bağımlılık hâlidir.

Bu imge birkaç karşıtlığı birlikte taşır:

• Varlık ve yokluk,
• Susuzluk ve kavuşma arzusu,
• Hatırlamak ve yeniden yaşamak,
• Özlemek ve vazgeçememek.

Önceki dizelerde yangın, çığlık ve acı vardı. Su ise hem rahatlatan hem de bir zorunluluk olan bir şeydir. Yani şiir, ayrılık sonrası özlemi yalnızca acı olarak değil, bir ihtiyaç olarak da sunar. Kısa dizelerin art arda dizilmesi de bu etkiyi büyütür; her dize bir nefes gibi kesilir ve son imgeye doğru yoğunlaşır.

Öldüğünü Sandığın Gün Yeniden Dirilmek: Geçmişle Yüzleşmek

Şiirin başlığını taşıyan ölüm ve diriliş metaforu, fiziksel bir olaydan çok duyguların sembolik dönüşümünü anlatır. İnsan bazı hatıraları gömdüğünü düşünür. Üzerine toprak atar, hatta üzerine yeni bir hayat kurar. Fakat bazen hayatın içinden çıkan küçücük bir ayrıntı, geçmişle yüzleşmek zorunda bırakır.

Burada önemli bir ayrım var. Geçmişte yaşanan bir sevgiyi hatırlamak, mutlaka ona geri dönmek gerektiği anlamına gelmez. İnsan, geçmişteki duygularını kabul edebilir ve yine de bugünkü hayatına devam edebilir. Diriliş bazen bir kavuşma değil, yalnızca bir tanıyıştır: "Evet, bu bende hâlâ var" diyebilmek.

Bazı İnsanlar Neden Hiç Unutulmaz?

Şiirden hareketle daha genel bir soruya geçebiliriz. Neden bazı insanlar hafızamızdan hiç silinmez? Cevap çoğu zaman büyük olaylarda değil, küçük anlarda saklıdır. Birlikte yaşanan sıradan bir akşam, yarım kalan bir konuşma, söylenemeyen bir cümle, ilk günkü heyecan... Bunlar büyüdükçe değil, eksik kaldıkça iz bırakır.

Tamamlanmış hikâyeler kapanır; yarım kalanlar açık kalır. Zihin de açık kalan şeyleri tekrar tekrar ziyaret etmeye eğilimlidir. İşte bu yüzden bir insanın hayatımızda bıraktığı duygusal iz, onunla geçirdiğimiz sürenin uzunluğuyla her zaman orantılı değildir. Bazen kısa bir karşılaşma, uzun bir birlikteliğin unutturabileceğinden fazlasını bırakır.

Hatırlamak Başka, Geçmişte Yaşamak Başka

Bu yazının düşünsel olarak en önemli noktasına geldik. Sevmiş olmak, özlemek ve hatırlamak insanidir. Bunlardan utanmak ya da bunları inkâr etmek gerekmez. Fakat geçmişteki bir duygunun bugünkü hayatı tüketmesine izin vermek başka bir şeydir.

Bir insanı hatırlamak, onu beklemek demek değildir. Bir şarkıyla göz dolması, eski bir sokaktan geçerken yavaşlamak, kalbin bir an sıkışması; bunların hiçbiri hayatı durdurmak zorunda değildir. Şu fikirler bu ayrımı destekler:

• Her hatıra yeniden yaşanmak zorunda değildir.
• Her sevgi kavuşmayla tamamlanmaz.
• İnsan bazı duygularını içinde taşıyarak da yoluna devam edebilir.
• Geçmişi inkâr etmeden bugünü yaşayabilmek mümkündür.

Şiir bir yangın anlatır, ama yangının ardından ne yapacağımız bize kalır. Küllerin başında oturmak da bir seçimdir, küllerin sıcaklığını hatırlayarak yürümeye devam etmek de.

Sonuç: Bazı Sevgiler Bitmez, Yalnızca İçimizde Sessizleşir

Şiirin başında bir bitiş ve bir başlangıç vardı; sonunda ise bir yudum su. İkisi aynı şeyi söyler aslında: Bitti sandığımız şey yalnızca beklemektedir ve beklediği şey, tıpkı su gibi, hayatın en temel ihtiyaçlarından birine benzer. Kimi duygular ölmez, yalnızca sessizleşir. Sessizlik de yokluk anlamına gelmez.

Belki de önemli olan, bu duyguları bastırmaya çalışmak yerine onları tanımayı öğrenmektir. Hatırlamak bizi zayıflatmaz; yaşadıklarımızın gerçek olduğunu gösterir.

Senin de öldüğünü sandığın hâlde, tek bir hatırayla yeniden canlanan bir duygun var mı? Dilersen yorumlarda paylaş; belki senin hikâyen, başka birinin sessizliğine ses olur.